Koppig, eigenwijs of hoogsensitieve HSS?
Is een sterke wil hebben hetzelfde als high sensation seeking?
Werd jij als kind vaak koppig of eigenwijs genoemd? Grote kans dat je het nu ook bij je eigen kind ziet en vraag jij je af waar dat vandaan komt.
Vorige week kreeg ik een fragment van een webinar toegestuurd waarin werd gezegd dat een hoogsensitief kin met een sterke wil hetzelfde is als een hoogsensitieve High Sensation Seeker. Ik begrijp waar die gedachte vandaan komt, want van buitenaf lijken ze in gedrag op elkaar. Beide gaan hun eigen gang en passen slecht in een keurslijf.
Over kinderen die passen in het profiel van een hoogsensitieve high sensaton seeker bestaan geen studies of boeken. Wel worden ze in diverse boeken hoogstimulatieve kinderen genoemd, strong-willed of extraverte hoogsensitieve kinderen. Er worden hier allerlei eigenschappen op 1 grote hoop gegooid. Dan is het misverstand al gauw ontstaan en praat iedereen elkaar na :-).
Hoogsensitieve kinderen met een sterke wil, of extraverte hoogsensitieve kinderen zijn niet hetzelfde als kinderen die passen in het profiel van een high sensation seeker. Tijd voor mij om met deze blog duidelijkheid te verschaffen over de verschillen.
Waarom vind ik het belangrijk om onderscheid te maken?
Ik vind het heel belangrijk om onderscheid te blijven maken in verschillende eigenschappen, omdat ieder mens verschillend is en een eigen combinatie van eigenschappen heeft. Door goed te weten wat waarvandaan komt, kan ieder mens ook makkelijke rhet eign recept vinden om energie en vitaal te kunnen leven. En ouders kunnen hun kind beter begrijpen en daar hun opvoeding op afstemmen.
Door alle eigenschappen op een grote hoop te gooien, herkennen mensen zichzelf of hun kinderen niet meer in de verschillende eigenschappen en biedt het geen aanknopingspunten om jezelf te leren begrijpen.
Een sterke wil hebben en high sensation seeking zijn twee verschillende eigenschappen, die wel samen kunnen voortkomen. Net zoals je hoogsensitief kunt zijn en een high sensation seeker en introvert of extravert. Het zijn verschillende dingen en toch lees je regelmatig dat hoogsensitieve high sensation seekers extraverte hoogsensitieve personen zijn. En dat extraverte hoogsensitieve kinderen high sensation seekers zijn.
Bij een sterke wil gaat het om de richting: ik wil dit en ik ga ervoor. Bij een hoogsensiteve High Sensation Seeker gaat het om de prikkelbehoefte: ik heb afwisseling en intensiteit nodig om me goed te voelen. Introversie of extravertie gaat erover of je alleen of samen met anderen energie krijgt. Deze verschillen bepalen ook wat je nodig hebt, als kind en als volwassene.
Wat betekent een sterke wil
Een sterke wil zegt iets over hoe vasthoudend je bent in wat je wilt. De term komt vooral uit de opvoedingswereld, waar het ‘strond-willed-child’ een bekend begrip is. Het is een beschrijving van gedrag en geen wetenschappelijk afgebakende temperament zoals hoogsensitiviteit of high sensation seeking. Boeken van Gerarda van Veen en Janneke van Olphen beschrijven hoogsensitieve kinderen met een sterke wil. Gerarda van Veen noemt ze ook wel hoogstimulatieve kinderen. Sandra Kleipas was jarenlang de deskundige voor hoogsensitieve kinderen met een sterke wil in Vlaanderen. Zij verzorgde hier ook opleidingen over.
Hieronder zie je een aantal eigenschappen en de gevolgen van een sterke wil hebben
Zelf willen doen en ervaren..
Doorzetten.
Het waarom willen weten, rechtvaardigheidsgevoel.
Eigen regie.
Kinderen met een sterke wil zijn vaak heel duidelijk in wat ze willen. Als volwassene zie je dat terug in de manier waarop je werkt en beslist. Kinderen roepen dan al jong “zelf doen”, ook als jij als ouder ziet dat het (nog) niet lukt. Als volwassene leer je het liefste door het zelf uit te proberen en luister je daarna pas naar advies.
Ook zijn mensen met een sterke wil doorzetters. Een kind zet door tot het krijgt wat het wil (soms op hele creatieve wijze). Als volwassene hou je vast aan je doelen, ook als het langer duurt of saai wordt. Je bent een sterke onderhandelaar en blijft net zo lang zoeken naar mogelijkheden, argumenten of oplossingen om je zin te krijgen.
De vraag ‘waarom?’ zal een kind met een sterke wil vaak vragen, en zal regels pas opvolgen als die logisch of rechtvaardig voelen. Als volwassene merk je dat je moeite hebt met onlogische procedures of leidinggevenden die niet uitleggen waarom of onrechtvaardige keuzes maken.
De eigen regie is heel erg belangrijk. Een kind gaat in verzet zodra het zich gecontroleerd voelt en een volwassene met een sterke wil wil zelf bepalen hoe die wil werken en reageert fel op micromanagement.
Wat is een hoogsensitieve High Sensation Seeker?
Een hoogsensitieve HSS is hoogsensitief en verwerkt informatie dus diepgaand, net als iedere HSP. Daarbovenop heeft een HSS een sterke drive nar nieuwe ervaringen en intense gevoelservaringen. Volgens Zuckerman die het begrip sensation seeking onderzocht horen daar vier kenmerken bij.
Verandering, vernieuwing en afwisseling
Onderprikkeling, verveling
Kick & Avontuur
Ontremming
Een kind met het profiel van een hoogsensitief high sensation seeker wil steeds iets nieuws, zoals een andere route fietsen, een nieuwe hobby, ander speelgoed of speelt graag met veel verschillende kinderen. Een volwassen hoogsensitieve high sensation seeker begint graag aan nieuwe projecten, opleidingen, houdt van reizen, heeft een diverse vriendenkring en heeft brede interesses.
De verveling zie je bij een kind heel gemakkelijk. Het is snel uitgekeken op speelgoed, spelletjes en vaste routines. Als volwassene raak je onrustig van sleur, vaste werkdagen, routines en gesprekken die nergens heen gaan.
Kick en avontuur zie je bij een kind terug in het klimmen, graag willen sporten, hard fietsen en bij spannende dingen overweegt het kind goed wat wel en niet kan. Volwassenen zoeken intense fysieke ervaringen als surfen, kiten, skiën en schat vooraf de risico’s goed in.
Een kind met ontremming geniet intens van feestjes, eten en gamen. Het kan helemaal uit zijn dak gaan en is daarna huilerig en prikkelbaar van de overprikkeling. Als volwassene laat je je volledig meeslepen met bijvoorbeeld een feest of festival, geniet je intens van drank, drugs, seks, shoppen, gamen en eten en daarna heb je meer tijd nodig om bij te komen dan een ander.
De hoogsensitiviteit zorgt ervoor dat een High Sensation Seeker goed nadenkt over risico’s. De nieuwsgierigheid is groter dan de angst voor het nieuwe.
Met de leeftijd neemt de behoefte aan kick, vernieuwing en ontremming meestal af (je hebt het immers al genoeg gedaan en meegemaakt, het nieuwe gaat ervan af). De gevoeligheid voor verveling blijft je hele leven. Als volwassen HSS herken je jezelf dus vaak het sterkst in de onrust als er te weinig gebeurt.
Verschil tussen introvert en extravert zijn
Voor de compleetheid laat ik hier nog even het verschil zien tussen introvert en extravert zijn. Uit mijn onderzoek bleek dat Hoogsensitieve High Sensation Seekers 40% introvert zijn en 60% extravert.
Als je introvert bent, betekent dat je graag alleen of in een klein groepje actief bent en het beste alleen herstelt.
Als je extravert bent, betekent dat je graag samen of in een grote groep bent en dat je het beste samen met anderen herstelt.
Waarom worden sterke wil en high sensation seeking zo vaak verward?
Van buiten zie je bij allebei regelmatig hetzelfde gedrag: een kind of volwassene die nee zegt, dwarsligt of zijn eigen plan trekt. Het verschil zit in de oorzaak van het gedrag.
Denk bijvoorbeeld aan een kind dat voor de derde dag op rij weigert aan zijn rekenwerk te beginnen. Een kind met een sterke wil zegt nee omdat het zelf wil bepalen wanneer en hoe. Een HSP-HSS kind zegt nee omdat dezelfde sommen niet meer nieuwe kennis oplevert en het brein om iets nieuws vraagt omdat de taak te saai is geworden. Dat is onderprikkeling en dat kan je beoordelen als koppigheid.
Bij volwassenen gaat het net zo. In een lange vergadering zonder doel of richting haakt degene met een sterke wil af omdat die zelf geen regie heeft en er over zijn hoofd heen beslist wordt. En de HSP-HSS haakt af, omdat het simpelweg te saai is. Ook de dip na een intense dag kan op dwarsliggen lijken, terwijl je dan eigenlijk overprikkeld bent en tijd nodig hebt om alles te verwerken.
Kun je een sterke wil hebben en een hoogsensitieve high sensation seeker zijn?
Ja, alle eigenschappen kunnen samen voorkomen en een sterke wil en een hoogsensitieve high sensation seeker kunnen prima samengaan. Juist dan is het handig om te weten welke van de twee er speelt als je vastloopt, want ze vragen om iets anders.
Als je vastloopt wil je met een sterke wil vaak zelf de regie en als hoogsensitieve high sensation seeker is er vaak sprake van onder- of overprikkeling.
Een kind met een sterke wil kun je helpen om uitleg te geven over het waarom van de kaders en ruimte te geven om daarbinnen mee te beslissen. Een HSP-HSs kind helpt het om afwisseling te bieden in spel en routines om daarna weer tot rust te komen.
Een volwassene met een sterke wil helpt het om invloed te hebben op hoe je werkt en daarbij duidelijke afspraken te maken met anderen. Als hoogsensitieve HSS wil je variatie in je werk en op tijd kunnen schakelen tussen actie en rust.
Dus was je vroeger koppig of noem jij je kind koppig?
Het lijkt koppig gedrag, maar kijk vooral of je voldoende bewust bent van de achterliggende eigenschappen en oorzaken. Kijk vervolgens wat er dan kan helpen. Dan wordt het leven voor jou of je kind een stuk makkelijker.
Wil je meer?
Dat kan uiteraard.
Download een compleet overzicht van de eigenschappen, kwaliteiten & valkuilen van HSP & HSS en alle aanverwante eigenschappen zoals introvert of extravert zijn, een sterke wil hebben (strong willed), rejection sensitivity en hoogbegaafdheid. Het overzicht is geschikt voor volwassenen, jongeren & pubers. Voor jonge kinderen is een vertaalslag nodig.
Lees het boek Prikkels bijten niet! HET boek over de hoogsensitieve high sensation seeker.
Lees boeken over kinderen met een sterke wil van Gerarda van Veen en Janneke van Olphen.
Volg de jaartraining HSP & HSS op het Werk (start jaarlijks in februari bij Anahata in Amersfoort)
Volg de diverse online trainingen en online masterclasses over HSP-HSS, over- & onderprikkeling & rejection sensitivity. Bekijk het actuele aanbod in de webshop.
