Overprikkeling & Onderprikkeling bij HSP

“Ik ben overprikkeld”, ” Ik ben te moe om te slapen” ,”Ik ben zo lamlendig, ik kom nergens toe”, “Laat me maar even” “Pfff…echt geen zin in”. 

Herkenbaar? Allemaal van die uitspraken jij als HSP-er vast wel eens roept of zuchtend uitspreekt. Ik in ieder geval wel :-). En eigenlijk zijn het uitspraken die iedereen wel kent, maar een HSP-er zal er vaker dan gemiddeld iets over zeggen.
Het zijn de signalen dat je last hebt van een teveel of een tekort aan prikkels & activiteit. Ofwel, je bent over- of onderprikkeld. Soms lastig te onderscheiden, want van beiden word je moe, chagrijnig en emotioneel. Van beiden kan je totaal van slag zijn.

Maar wat is dat toch, overprikkeld of onderprikkeld zijn?

Ik heb daar geen eenduidige definitie voor. Ik verbind graag verschillende filosofieën, wetenschap en theorie. Ik benader hooggevoeligheid daarom vanuit een holistisch perspectief: lichaam, geest en energieveld hebben allemaal invloed op elkaar.

Een fysieke invalshoek:
De fysieke invalshoek bekijkt over- & onderprikkeling vanuit  de verwerking van zintuiglijke prikkels in het brein. De zintuigen vangen allerlei prikkels op: je ziet, je voelt, je hoort, je ruikt en je proeft en je bent daarbij in beweging. Al die prikkels willen je brein binnen. En dat kan niet allemaal tegelijk. Ons zenuwstelsel heeft een aantal portiers die beslissen welke prikkels wel en welke prikkels niet naar binnen komen. Hier heb je geen invloed op. Als je jeuk hebt, dan krab je ook automatisch. En bij sommige mensen komen er te weinig prikkels binnen (onderprikkeling) en bij anderen te veel prikkels (overprikkeling). De een heeft een hoge prikkeldrempel en weer een ander een lage prikkeldrempel. Deze over- & onderprikkeling valt onder het HSP-kenmerk sensorische gevoeligheid

Een mentaal-emotionele invalshoek
Als je over- en onderprikkeling vanuit een mentaal-emotionele invalshoek beschrijft, gaat het over de mate van stress die je ervaart en hoe je daar mee omgaat. Als je draagkracht past bij je draaglast is er niets aan de hand. Maar bij HSP is dat vaak niet het geval. Mentaal emotionele prikkels en stress kunnen zich opstapelen. Zo kan je midden in een reorganisatie zitten, de zorg voor een ziek kind hebben en ’s avonds naar een feestje willen en toevallig moet je ook nog boodschappen doen… dat kan te veel zijn: overprikkeling.
Je kan juist ook een gebrek aan prikkels hebben door bijvoorbeeld te weinig intellectuele & creatieve uitdaging op het werk, te veel op routine leven, te weinig variatie in je dagbesteding hebben. En toevallig is net die leuke vriendin vanavond niet thuis. Je hebt veel tijd, maar ploft op de bank en je hebt nergens meer zin in. Dan heb je juist te weinig prikkels: onderprikkeling.

De energetische invalshoek:
De energetisch invalshoek kijkt vanuit het perspectief dat het menselijk energieveld niet goed geaard is of blokkades vertoont in bijvoorbeeld het chakrasysteem. Ella van Buren heeft in haar afstudeeronderzoek ontdekt dat de kenmerken van overprikkeling exact overeenkomen met de symptomen dat je niet gegrond bent, bijvoorbeeld duizeligheid, slechte balans, prikkelgevoelig, spierspanning, niet in het hier en nu. De reden van een slechte gronding is heel divers. Dat gebeurt o.a. door trauma, een operatie, je gezondheid emoties of slechte zelfzorg.
Je gronding kan ook geblokkeerd raken door je leefwijze. Bijvoorbeeld als je lang tegen je zin iets doet en niet luistert naar je eigen creatieve en intellectuele vermogens. De chakra’s reageren sterk op de energie van je emoties en gedachten. Je 3e chakra gaat bijvoorbeeld over je daadkracht, je ruimte in nemen en je 4e chakra gaat over of je wel naar je eigen behoeftes luistert en hoe je in contact staat met de ander. Deze raken dan bijvoorbeeld geblokkeerd.  Bij overprikkeling geldt hetzelfde.

De aanpak is dus complex, het is per persoon maatwerk!
Je snapt het al, er is dus geen vastomlijnd recept die ervoor zorgt dat je over- en onderprikkeling structureel in balans houdt. Het vraagt alertheid en zorgvuldig onderzoek naar wat de bron van de over- & onderprikkeling is. Daar sluit je jouw aanpak bij aan. En geloof mij, dat gaat met vallen & opstaan!