Overprikkeling versus onderprikkeling

Iedereen die maar iets over hooggevoeligheid heeft gelezen kent de gevolgen van overprikkeling: vermoeidheid, leeg gezogen zijn, niets meer kunnen hebben en fysieke symptomen zoals bijvoorbeeld hoofdpijn en spanningsklachten. Dit kan komen door een heftige dag vol gebeurtenissen, veel zintuiglijke prikkels, maar ook door veel te veel nadenken en emoties of chronische stress. Chronische overprikkeling/stress kan leiden tot burn-out, angststoornissen of chronisch vermoeidheidssyndroom. Iemand die hier fantastisch over heeft geschreven is Annek Tol in haar nieuwe boek Hoogsensitivititeit professioneel gezien. Ze beschrijft hier de door haar ontwikkelde Cirkel van Overprikkeling, waar ze fases herkent in de mate van overprikkeling, de bijbehorende fysieke en mentaal-emotionele problemen en de herstelbehoefte.

Maar er is een hele andere kant van hooggevoeligheid, die maar weinig mensen kennen: onderprikkeling. Een klacht die de sensationseekers (prikkelzoekers), de extraverte HSP-ers (30% van de HSP-ers) en de hoogintelligente HSP-ers zeker zullen herkennen.  Er is door, voor en over deze groep mensen in hooggevoeligheidsland minder geschreven dan over de rustzoekers of introverte HSP-ers. Dus ik voel me geroepen om hier verandering in te brengen.

Wat is onderprikkeling?
Onderprikkeling ontstaat door te weinig prikkels: sleur, te veel routine, te weinig uitdaging en vernieuwing. Geen nieuwe voeding, geen nieuwe energie. Ook kan het zijn dat je te weinig bewust bent van de prikkels om je heen, omdat het brein ze als ‘saai’ heeft bestempeld en ze als het ware ‘wegfiltert’.  Ben je extravert? Dan heb je een snellere informatie-opname en daardoor raak je ook sneller verveeld als er geen nieuwe informatie volgt waar je over kan nadenken. Denk maar eens aan een vergadering waar alles in den treure wordt besproken en herhaald zonder dat er actie ondernomen wordt!!!!
Hierdoor wordt je sympathisch zenuwstelsel onvoldoende gestimuleerd. Dat is het deel van je brein dat ervoor zorgt dat je adrenaline wordt aangemaakt en dat je actief wordt.
Het gevolg is dat je aandacht verslapt, je wordt hangerig, dromerig, sloom tot moe, lamlendig, je geluksgevoel neemt af en je wordt down en chagrijnig. Als dit chronisch wordt, dan dreigt een bore-out.

Andere aanpak van symptomen is nodig!
Het vervelende is, dat de symptomen lijken op overprikkeling, uiteindelijk geeft het lichaam bij onderprikkeling ook een stressreactie af. Een hooggevoelig persoon en zijn of haar therapeuten of coaches denken gelijk dat er dan meer rust nodig is…. FOUT! Dat is het ergste wat je kan doen, want daarmee versterk je de symptomen. Je raakt in een negatieve spiraal en dit veroorzaakt veel onnodige stress.
Ik heb diverse mensen bij mij in de praktijk gezien met de diagnose Burn-out, soms al jarenlang in de ziektewet zaten of in de WAO. Allemaal druk bezig met rust nemen, structuur en regelmaat. Want ze waren toch hooggevoelig? Maar inmiddels kampten ze met flinke depressieve dagen.
Als je iets meer kennis hebt over hooggevoeligheid, ervaringsdeskundige bent en bewust bent dat er een grote groep extraverte, prikkelzoekende hooggevoelige personen bestaan, weet je dat het tegenovergestelde waar is.
Ze hebben een bore-out. Er is dan totaal iets anders nodig: activering en belemmeringen die dat in de weg zitten, opruimen. Dit betekent het tij keren, keuzes maken, bewustwording van wat je echt wilt, wat is echt leuk om te doen, variatie in het leven aanbrengen, nieuwe dingen gaan doen, hobby’s oppakken, mensen zien, een ander vak in gaan of een opleiding starten.
Sommige therapeuten prediken dat je dan weer te veel afhankelijk bent van de externe omgeving, dat je te weinig voeding haalt uit jezelf. Hier ben ik het pertinent mee oneens. Door nieuwe dingen te doen die werkelijk bij jou passen, je wezenlijke zelf, geef je jezelf voeding om te reflecteren, nieuwe inzichtgevende zaken te ontdekken, de diepgang in het leven te vinden of je te verdiepen in een onderwerp dat je erg interesseert. Hierdoor ga je intenser genieten van het leven. Dit zijn innerlijke processen die heel belangrijk zijn voor een hooggevoelig persoon en bij de extraverte hooggevoelige personen gaat dit nu eenmaal in interactie met de omgeving en andere mensen. Een valkuil zou wel kunnen zijn dat je te gauw meegaat in de voorstellen en ideeën van andere mensen: “leuk, leuk, leuk”,  en zonder na te denken stort je jezelf er volledig in of te voelen of het echt iets is, wat bij jou past en jou van de juiste voeding voorziet. Dan ben je wel in de valkuil van externe oriëntatie gevallen.

Voeding voor je wezenlijke zelf
Ik zie onderprikkeling als een duidelijk signaal van je lichaam, er is een roep om voeding. Het signaleert dat je wezenlijke zelf niet voldoende tot zijn recht komt. Een cruciaal inzicht voor een juiste aanpak van JOUW hooggevoeligheid!
Op het moment dat je de onderprikkeling de baas bent, komt direct de grootste uitdaging om de hoek kijken: bij al deze nieuwe prikkels wel de balans houden, want overprikkeling dreigt :-). Voor prikkelzoekers en extraverte hooggevoelige personen is balans tussen over- en onderprikkeling het grote toverwoord.

Wil je vaker lezen over hooggevoeligheid?
Schrijf je dan in voor mijn blogs & tips
Of volg mij op Facebook

Wil je nog meer weten en leren omgaan met JOUW hooggevoeligheid?
Dan is deze online training zeker iets voor jou:
In 7 stappen omgaan met JOUW hooggevoeligheid
Voor meer blijheid & Energie

PromotieHSPtraining

8 Responses to Onderprikkeling, een slecht herkend probleem
  1. Deze is wel heel herkenbaar ja……. en mijn ervaring is dat het lastig is dat je van een burnout, waar je inderdaad heel hard je rust en stilte nodig hebt, heel sluipend in een bore-out terecht kunt komen. Die balans houden is enorm moeilijk, omdat die van dag tot dag verschillend is, zeker als je in de overgangsleeftijd zit…… Trial and error is mijn strategie

    • Hallo Sylvia,
      Ja als je maar bewust bent dat het speelt en per dag kijkt hoe je erin staat. Trial -error is altijd goed, want er is geen vaststaand recept dat voor iedereen werkt. De overgang is al een overprikkelende periode, omdat je hormonaal niet in balans bent. Dit is een vorm van fysieke overprikkeling. Dus dat loopt er doorheen. Het wordt makkelijker als je hier een balans in hebt gevonden. Vaak helpt een alternatieve behandeling goed, zodat je beter kan focussen op je burn-out/ bore-out vraagstuk.
      Succes.
      Groetjes, Saskia

  2. Herkenbaar. …maar hoe kom ik er nou achter wat echt bij me past?

    • Hallo Bloem,
      Dat kan best lastig zijn, zeker als je het niet zo makkelijk (meer) vindt om te luisteren naar je eigen behoefte en nieuwsgierigheid. Het makkelijkste is om iets te doen waar je nieuwsgierig naar bent of blij van wordt. Je nieuwsgierigheid volgen is handig. Daarmee kom je in aanraking met nieuwe dingen en voel je al doende wel of je er blij van wordt of niet. Helaas is de valkuil bij HSP-ers nog wel eens dat je gewend bent geraakt de ander te volgen of te doen wat hoort of wat moet.Je bewust worden van je eigen gevoel is dus prioriteit 1 als je om wilt gaan met onderprikkeling.

  3. Hallo, ik lees mee en herken veel in t onderwerp onderprikkeling bij hsp ers…maar zie de reacties alleen van volwassenen. T gaat in mijn geval om een kind van bijna 4….hoe kom ik erachter of dit werkelijk t geval is bij hem…tis wel heel herkenbaar (wat ik lees en) wat ik in zijn gedrag zie… Fladderen tenen lopen rennen rondlooen handen voor oren brweeglijk zijn enz enz….
    Mvg Nanda

    • Hallo Nanda, er zijn boeken geschreven over kinderen (Hoogsensitieve Kinderen), maar er is weinig over onderprikkeling in dit verband geschreven. Wel over sensorische onderprikkeling, bv. wiebelen & friemelen in de klas. Daar herken je denk ik wel het een en ander in.
      Groetjes, Saskia

  4. Ik vind het herkenbaar – in het gedeelte wat ik vrij kan indelen van mijn leven komt onderprikkeling (en overprikkeling) niet meer voor, tenminste ik weet hoe ik ermee om moet gaan. Maar op mijn werk. Het is werkelijk vreselijk. Kom ik lekker uitgerust op mijn werk (op tijd gaan slapen – ’s ochtends een flink stuk gefietst). Dan open ik eens mijn excellijstje en BAM de onderprikkeling slaat toe. Ik heb 5 dingetjes gecontroleerd en het voelt alsof mijn hersenen smelten. Ik word gewoon uitgeschakeld. Geheel onvrijwillig! Ik val gewoon in slaap, heb geen controle over mijn ogen. Voelt alsof ik scheel naar mijn beeld zit te kijken. Het ergste is nog, dan sta ik op en ga ik een rondje lopen oid en dan is de boel weer up en running. Zodra ik mijn blik weer op het lijstje werp (wat saai en routine is) begint het weer. Ik word direct in slaap gebracht. Krijg ook zo’n slaapgevoel in mijn buik – dat wat je hebt als je tussen de middag een dutje doet en net iets te lang geslapen hebt. Draaierig. Soms als het echt blijft aanhouden neem ik een beetje suiker met water. Dit helpt meestal wel. Maar als de ochtend al zo begint – dan weet ik gewoon niet wat ik moet doen!

    • Hallo Kayleigh,

      Ja dit is een heel treffende beschrijving wat onderprikkeling kan doen. Je pakt het nu heel zintuiglijk op: gaan bewegen, iets drinken of eten. Het gaat erom dat je je zintuigen blijft prikkelen om het vol te houden. Dit kan ook met muziek of in beweging blijven achter je bureau. Heb je dat plaatje wel eens gezien waar ze elastiek tussen de tafelpoten spannen en waar je met je voeten op kan bewegen? Doen ze ook wel eens bij onderprikkelde kinderen. Een goed boekje is Wiebelen & Friemelen in de Klas. Geschreven voor docenten van basisschoolleerlingen. Maar je kan hier voor ieder zintuig een lijst activerende en kalmerende oefeningen vinden. Misschien zitten er een aantal bij die voor jou (als volwassene) ook goed werken.
      Als het chronische onderprikkeling is, wil ik je toch aanraden heel kritisch naar je werkzaamheden te kijken. Misschien is dit computerwerk niet passend voor jou. Veel succes. Het is echt niet fijn, onderprikkeld zijn.


[top]

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *